EPR w Polsce: rejestry, obowiązki i praktyka

Numerem EPR dla polskiego rynku jest numer rejestrowy nadawany przy wpisie do rejestru BDO. Wniosek składa się elektronicznie w systemie BDO do marszałka województwa właściwego dla siedziby firmy, a marszałek ma 30 dni na dokonanie wpisu. Numer musi istnieć zanim ruszy działalność objęta obowiązkiem - nie da się go uzyskać wstecz, a działalność bez wpisu zagrożona jest karą od 5 000 do 1 000 000 zł.

EPR to unijna zasada rozszerzonej odpowiedzialności producenta, według której za odpady powstałe z produktu płaci ten, kto wprowadził go na rynek. BDO jest polskim narzędziem do wykonania tej zasady: państwową bazą danych z rejestrem podmiotów, modułem ewidencji odpadów i modułem sprawozdawczości. Innymi słowy EPR mówi „za co odpowiadasz", a BDO wyznacza „gdzie i w jakim terminie masz to rozliczyć". Każdy kraj Unii realizuje tę samą zasadę własnym systemem, dlatego wpis w polskim BDO nie ma mocy na rynku niemieckim ani francuskim.

Dla wysyłek realizowanych w Polsce podajesz numer rejestrowy BDO i tylko on jest tutaj honorowany, a dane firmy w rejestrze muszą się zgadzać z danymi konta sprzedawcy. Jeżeli ta sama oferta trafia za granicę, platforma poprosi osobno o numer właściwy dla kraju wysyłki, bo tam obowiązują lokalne rejestry. Braki kończą się blokadą ofert, dlatego komplet numerów lepiej zmapować przed startem sprzedaży, a nie po komunikacie z platformy.

Nie tylko producentów. Obowiązek obejmuje każdego, kto jako pierwszy wprowadza dany produkt na polski rynek: producenta, importera, nabywcę wewnątrzwspólnotowego oraz sklep internetowy pakujący przesyłki do klientów. W praktyce próg wejścia jest bardzo niski - wystarczy sprzedaż wysyłkowa własnych produktów w kartonie, żeby powstał obowiązek wpisu w dziale opakowaniowym rejestru BDO.

Na dzień weryfikacji źródeł, 23.08.2026, nowa ustawa nie obowiązuje. Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (oznaczenie UC100) opublikowano 13.08.2025 i pozostaje on na etapie rządowym - po konsultacjach publicznych trafił 20.08.2026 do Komitetu do Spraw Europejskich, więc nie przeszedł jeszcze Rady Ministrów ani Sejmu. Do czasu wejścia nowych przepisów obowiązują dotychczasowe zasady: poziomy recyklingu, organizacja odzysku albo opłata produktowa. Zmiany śledzimy u źródła i informujemy klientów, gdy harmonogram stanie się wiążący.

Projekt zmienia sam mechanizm płatności. Dzisiejszą opłatę produktową dopłaca się dopiero wtedy, gdy zabraknie wymaganego poziomu recyklingu, a zapowiadana opłata opakowaniowa ma być naliczana od masy opakowań wprowadzonych na rynek i finansować zbiórkę odpadów w gminach. Komunikat resortu klimatu z sierpnia 2025 zapowiadał wdrożenie etapami, z pełnym systemem docelowo w 2028 roku, jednak wobec opóźnienia prac legislacyjnych daty te nie są wiążące. Do czasu uchwalenia ustawy nic się nie zmienia - obowiązują poziomy recyklingu i opłata produktowa.

Nie zastępuje, bo to dwa równoległe systemy o różnych zadaniach. Kaucja od 1.10.2025 obejmuje butelki z tworzyw do 3 l i puszki metalowe do 1 l po 50 gr oraz szklane butelki wielorazowe do 1,5 l po 1 zł, a jej celem jest sprowadzenie pustego opakowania z powrotem do sklepu. Rozszerzona odpowiedzialność producenta rozlicza natomiast poziomy recyklingu dla całej masy wprowadzonych opakowań. Opakowania zebrane w systemie kaucyjnym traktuje się przy rozliczaniu poziomów jak odpady z gospodarstw domowych, więc jedno z drugim się łączy, ale wprowadzający napoje prowadzi obie ścieżki naraz.

Tak, jeżeli wprowadza produkty na polski rynek - model sprzedaży wysyłkowej nie zwalnia z obowiązków. Sprawozdania takich firm rozlicza Marszałek Województwa Mazowieckiego, właściwy dla podmiotów bez siedziby w Polsce. Zakres obowiązków jest ten sam co dla firm krajowych: wpis do właściwych działów rejestru, rozliczenie poziomów recyklingu i roczne sprawozdanie w terminie do 15 marca.

Instytucję autoryzowanego przedstawiciela przewidują przepisy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym. To podmiot z siedzibą w Polsce, którego zagraniczny producent ustanawia na piśmie, aby przejął za niego obowiązki wobec polskiego systemu - od wpisu do rejestru po rozliczenia i sprawozdawczość. Sam przedstawiciel także podlega wpisowi do rejestru BDO, dlatego przy sprzęcie warto ustalić ten model na starcie, zanim pierwsza partia towaru ruszy do polskich klientów.

Najdotkliwsza jest administracyjna kara pieniężna od 5 000 do 1 000 000 zł, którą wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza za prowadzenie działalności bez wymaganego wpisu, a także za brak numeru rejestrowego na dokumentach wystawianych w związku z tą działalnością. Osobną ścieżką jest odpowiedzialność za brak wniosku o wpis, o zmianę wpisu albo za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym - tutaj przepisy przewidują karę aresztu albo grzywny orzekaną przez sąd. W praktyce najczęstszym skutkiem zaległości bywa jednak konieczność uzupełnienia rozliczeń wstecz razem z odsetkami, dlatego zaległe lata porządkujemy w pierwszej kolejności.

Koszty mają trzy warstwy. Pierwsza to opłata rejestrowa i roczna: 200 zł dla mikroprzedsiębiorców i 800 zł dla pozostałych firm. Druga to rozliczenie poziomów recyklingu - albo umowa z organizacją odzysku, albo opłata produktowa liczona od masy opakowań i różnicy między poziomem wymaganym a osiągniętym, ze stawką właściwą dla każdego materiału. Trzecia to publiczne kampanie edukacyjne, na które wprowadzający produkty w opakowaniach przeznacza co najmniej 2% wartości netto opakowań wprowadzonych w poprzednim roku. Realny rachunek zależy od mas i materiałów, więc wyceniamy go po audycie asortymentu, a rząd wielkości opłaty produktowej pokazuje nasz kalkulator.

Rozporządzenie (UE) 2025/40 stosuje się od 12.08.2026 bezpośrednio, bez wdrożenia do prawa krajowego, i porządkuje zasady projektowania opakowań, ich zawartości surowców wtórnych oraz ograniczania nadmiernych opakowań. Zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta reguluje jego artykuł 45. Dla polskich firm oznacza to dwa równoległe procesy: dotychczasowe rozliczenia w BDO i przygotowanie asortymentu pod nowe wymogi opakowaniowe - audyt opakowań pokazuje, które pozycje wymagają zmiany najpilniej.